tonle-sap

โตนเลสาบ ทะเลสาบเขมร

โตนเลสาบ ทะเลสาบเขมร ประเทศกัมพูชา มีทะเลสาบน้ำจืดซึ่งเกิดโดยธรรมชาติ จากแม่น้ำโขง ชื่อว่า “โตนเลสาป” (Tonle Sap) คำว่า “โตนเล” ในภาษาเขมร หมายถึง แม่น้ำ “สาบ” หมายถึง จืด ทะเลสาบน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียแห่งนี้  ตั้งอยู่บริเวณตอนกลางค่อนไปทางตะวันตกเฉียงเหนือของกัมพูชา ล้อมรอบด้วยพื้นที่จังหวัดเสียมเรียบ พระตะบอง โพธิสัต กัมปงชนัง กัมปงธม มีแม่น้ำโขงไหลผ่านยาว 500 กิโลเมตร จากนั้นไหลเข้าสู่เวียดนามลงสู่ทะเลจีนใต้ นับว่าเป็นแม่น้ำนานาชาติ

โตนเลสาบ ทะเลสาบเขมร อยู่ห่างจากกรุงพนมเปญประมาณ 100 กิโลเมตร  มีพื้นที่กว้างถงประมาณ 2,700 ตารางกิโลเมตรในยามปกติ แต่ถ้าในช่วงที่มีน้ำมากพื้นที่ของทะเลสาบจะกว้างใหญ่ถึง 16,000 ตารางกิโลเมตร เมื่อเทียบกับบึงบอระเพ็ด ในจังหวัดนครสวรรค์ ทะเลสาบน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ มีพื้นทีเพียง 212 ตารางกิโลเมตรเท่านั้น อาณาบริเวณของโตนเลสาป ครอบคลุมพื้นที่ 5 จังหวัด ได้แก่ กำปงธม กำปงซะนัง โพธิสัตว์ พระตะบอง และเสียมเรียบ ส่วนกลางทะเลสาบจะลึกประมาณ 5-6 เมตร แต่ถ้าหากเป็นฤดูน้ำหลากก็จะเพิ่มสูงอีกราว 5-6 เมตร มีส่วนที่ลึกที่สุดของแม่น้ำคือ 15 เมตร ส่วน ที่ตื้นที่สุด 5 เมตร หรือมีความลึกเฉลี่ยเพียง 10 เมตรเท่านั้น

ชาวน้ำประชากรของโตนเลสาบ

วิถีชีวิตภายโตนเลสาบ ไม่ได้จะมีแค่เรือนแพของชาวประมงพื้นบ้าน ชาวบ้านได้มีการนำมาดัดแปลงเพื่อให้เป็นเรือท่องเที่ยว ล่องเรือชมวิถีชีวิตของชุมชนตามริมน้ำ ยังมีบ้านพัก ร้านอาหาร และร้านของฝากที่ระลึกนักท่องเที่ยว มีเรือนแพของชาวประมงพื้นบ้าน ซึ่งดำรงค์ชีวิตอยู่กับการหาปลาจากโตนเลสาบมาขาย นักท่องเที่ยวที่ต้องการมาพักผ่อนเวลาท่องเที่ยว การนั่งเรือท่องเที่ยวชมบรรยากาศของโตนเลสาป ก็จะมีอยู่ 2 ช่วงคือ ช่วงเช้าชมพระอาทิตย์ขึ้น และบรรยากาศยามเช้า หรือช่วงเย็นชมบรรยากาศก่อนตะวันลับฟ้า

โตนเลสาป เป็นทะเลสาบน้ำจืดที่ได้รับการยอมรับว่ามีความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติอย่างสูง เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาน้ำจืดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกมีพันธุ์ปลามากถึงกว่า 300 ชนิด สาเหตุที่ทำให้ปลาชุกชุมมาจากการไหลของกระแสน้ำที่มีลักษณะเฉพาะ และระบบนิเวศน์ที่มีความอุดมสมบูรณ์ สามมารถพบปลาน้ำจืดสายพันธ์ที่หายาก โดยเฉพาะปลาบึก (Gian Cat Fish) ซึ่งเป็นพันธุ์ปลาซึ่งเป็นปลาน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดในโลก ที่มีถิ่นอาศัยเพียงแห่งเดียวในโลกคือในแม่น้ำโขง จะอาศัยทะเลสาบโตนเลเป็นที่วางไข่ แล้วว่ายทวนน้ำจากโตนเลสาบขึ้นสู่ประเทศไทย-ลาว ก่อนไปผสมพันธุ์ที่จีนซึ่งเป็นต้นแม่น้ำโขง

สำหรับการทำเกษตรกรรมบริเวณโตนเลสาบ จะมีการปลูกข้าวในลักษณะ Deep water หรือ Floating rice โดยจะทำการเพาะปลูกในช่วงน้ำลดมีเพียงร้อยละ 4 ของพื้นที่ปลูกข้าวทั้งหมด แต่ให้ผลผลิตมากถึงร้อยละ 12 ของผลผลิตข้าวทั้งหมด นอกจากข้าวแล้ว ยังมีพืชเศรษฐกิจสำคัญที่นิยมปลูกรอบบริเวณโตนเลสาบ ได้แก่ ยางพารา และพริกไทย